{"id":77553,"date":"2025-10-06T15:31:07","date_gmt":"2025-10-06T13:31:07","guid":{"rendered":"https:\/\/www.visitsmaland.se\/upptack\/preiselbeeren-in-smaaland\/"},"modified":"2025-12-04T12:59:19","modified_gmt":"2025-12-04T11:59:19","slug":"veenbessen-in-smaland","status":"publish","type":"guide","link":"https:\/\/www.visitsmaland.se\/nl\/ontdekken\/veenbessen-in-smaland\/","title":{"rendered":"Lingonb\u00e4r in Sm\u00e5land"},"content":{"rendered":"
\n
\n

\n Proef de lingonb\u00e4r in Sm\u00e5land <\/h1>\n <\/div>\n
\n \"\" <\/div>\n<\/div>\n
\n
\n

Startpagina<\/a><\/span><\/span><\/p> <\/div>\n<\/div>\n\n

\n
\n

\n Lingonb\u00e4r in Sm\u00e5land <\/h2>\n \t\t\t
\n\t\t\t\t

Frambozen en bosbessen zijn heerlijk, maar het is de lingonb\u00e4r – of vossenbes – die de show steelt. Historisch gezien was de lingonb\u00e4r de belangrijkste bes in de Zweedse eetcultuur: ze werd overal in het land geplukt en bij bijna elk gerecht gegeten. In Sm\u00e5land bestond zelfs een bedrijf genaamd \u201cAB Lingon\u201d, en enorme hoeveelheden werden ge\u00ebxporteerd.<\/p>\n\t\t\t<\/div>\n

\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n
\n
\n

\n Astrid Lindgren en de lingonb\u00e4r <\/h3>\n
\n \"\" <\/div>\n
\n

De term \u201ckr\u00f6samos\u201d is een begrip dat iedere Zweed wel kent, voor uit de verhalen van Astrid Lindgren over Emil van de Hazelhoeve. \u201cKr\u00f6sa\u201d is een Zuid-Zweedse dialectvariant voor vossenbes, en de oude vrouw in de Emil-boeken, die bekendstaat om haar griezelverhalen, heet \u201cKr\u00f6sa-Maja\u201d. In de Engelse en Duitse vertalingen bleef die naam behouden, terwijl ze in het Deens \u201cTytteb\u00e6r-Maja\u201d heet.<\/p>\n

\n <\/div>\n

\n

Bij Astrid Lindgrens geboorteplaats \u201cN\u00e4s\u201d groeien er langs de paden bos- en vossenbesstruiken, een knipoog naar haar verhalen, natuurlijk. Lingonb\u00e4r worden sterk geassocieerd met Sm\u00e5land en \u00d6land en zijn nog steeds de voor de hand liggende keuze bij verschillende gerechten uit die regio\u2019s, zoals kroppkakor<\/strong>, lufsa<\/strong> (een soort aardappelpannenkoek met vlees, in de oven gebakken), raggmunk<\/strong> en hyttsill<\/strong>. En natuurlijk dronk men \u201ckr\u00f6sadrecke\u201d! Op \u00d6land verschillen de meningen echter over de vraag of lingonb\u00e4r wel of niet bij kroppkakor horen.<\/p>\n

\n <\/div>\n

\n Een overvloed aan lingonb\u00e4r <\/h3>\n
\n

Sm\u00e5land is altijd rijk geweest aan bossen en dus ook aan veenbessen. Zoveel zelfs, dat de bessen eind 19e eeuw naar Duitsland werden ge\u00ebxporteerd, waar ze onder andere werden gebruikt om rode wijn meer kleur te geven. Rond 1890 bedroeg de jaarlijkse lingonb\u00e4rexport uit de provincie Kronoberg zo\u2019n 2 600 ton<\/strong>, goed voor 438 goederentreinen<\/strong>.
Dat was bijna evenveel als de totale Zweedse export van wilde bessen bijna honderd jaar later, in de vroege jaren 1980! Ter informatie: lingonb\u00e4r werden ook uit andere delen van Zweden ge\u00ebxporteerd, onder andere naar Engeland, de VS en de Scandinavische buurlanden.<\/p>\n

\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n
\n
\n

\n Onze Zweedse nationale bes: een historisch belangrijke vitaminebom <\/h3>\n
\n \"\" <\/div>\n
\n

Of het nu bij vlees, vis, pap of aardappelen was, in de 19e eeuw at men de lingonb\u00e4r bij bijna alles. Gemengd met melk aten de Zweden deze vossenbessen met \u201cgrynkorv\u201d en \u201cblodpalt\u201d (een gerecht dat \u201ckorv \u00e5 palt \u00e5 kr\u00f6samos\u201d heette), vaak tijdens de slachtperiode of samen met ingelegde haring en aardappelen. Voor de armen in Sm\u00e5land was lingonb\u00e4rmoes een van de belangrijkste bijgerechten bij aardappelen en werd zelfs vaker gegeten dan haring.
Rond de eeuwwisseling kwam je zelfs lingonb\u00e4rmoes tegen in gebak tijdens feesten op \u00d6land.
De populariteit van de bes komt voort uit haar hoge gehalte aan vitaminen en mineralen, haar natuurlijke conserveermiddel benzo\u00ebzuur<\/strong>, waardoor ze lang houdbaar is \u2013 zelfs zonder suiker \u2013 en haar stevige structuur, waardoor ze gemakkelijker te plukken is dan andere bessen.
Veenbessen werden zonder suiker ingemaakt (suiker was tot laat in de 19e eeuw schaars), soms met wat honing, en bleven toch goed houdbaar.<\/p>\n

\n <\/div>\n

\n De regio van de lingonb\u00e4r <\/h3>\n
\n

Wie vroeger het bos in ging om bessen te plukken, bedoelde meestal lingonb\u00e4r. Rond Lidhult, buiten Ljungby, was dit een bijzonder populaire bezigheid. Het gebied wordt tegenwoordig informeel de \u201clingonb\u00e4rregio\u201d<\/strong> genoemd, omdat de Medicinv\u00e4xtf\u00f6reningen<\/strong> (Medicinale Plantenvereniging) uit G\u00f6teborg hier in 1904 een fabriek voor de verwerking van de lingonb\u00e4r oprichtte.
AB Lingon<\/strong> werd het eerste bedrijf in de regio met vrouwelijke werknemers en bood veel banen.
Voor velen vormde de lingonb\u00e4r een broodnodige aanvulling op de bruidsschat… en misschien betaalden de vossenbessen zelfs de bruidsjurk.<\/p>\n

\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n

\n
\n
\n

\n Tegenwoordig bessen plukken <\/h2>\n
\n

Volgens schattingen blijft 95 procent van alle bessen in het bos staan, en slechts een klein percentage wordt geplukt door commerci\u00eble plukkers en andere geduldige zielen. In een gemiddeld bessenja…